Hittestress: Voorkom een sneeuwbaleffect!

12 februari 2021

Voorlopig is het nog een ver-van-mijn-bed-show: hittestress. Toch is het belangrijk om te realiseren welke impact langdurige en plotse hittestress kan hebben op de prestaties van onze dieren. Langdurige stress kan leiden tot een sneeuwbaleffect op het bedrijf. Ookal lijkt de zomer nog ver weg, nu is de tijd om alvast te beginnen met de voorbereidingen. Hoe u dat het beste doet, leest u in dit artikel.

Vatbaar voor hittestress

Zeugen kunnen niet zweten en moeten hun overtollige warmte kwijt zien te raken door sneller te ademen, op een koele plek te gaan liggen (schaduw, water, etc.) of door middel van het drinken van koel water. Onderstaande tabel geeft dit duidelijk aan.

Tabel 1. Effect van drinkwatertemperatuur op voederopname en speengewicht biggen. Jeon, et al. (29,5 °C kamertemperatuur, 72% luchtvochtigheid)

Watertemperatuur
  22 °C  15 °C   
Voeropname zeug, kg/dag 3.8 5.4 +40%
Drinkwateropname zeug, L/dag 31 38 +22%
Speengewicht, kg

5.6

6.2 +11%

De watergift is ook van groot belang; de nippelopbrengst moet minimaal 3 liter per minuut zijn, zeker in de eerste dagen na het werpen. Ook gaan zeugen flink minder eten. Tussen de 22-25°C gaat de voeropname al omlaag, dit geldt zeker bij temperaturen van boven de 27°C. Dit heeft ook zijn invloed op de toomgrootte.

Moderne, hoogproductieve zeugen zijn daarnaast groot en gespierd. Zowel een hoger gewicht als meer bespiering geven extra warmteproductie. Dit maakt ze nog gevoeliger voor hittestress.

Hittestress, wat is de reactie van de zeug?

Aangezien we de zeugen binnen huisvesten, kan de zeug zich onder andere aanpassen door de ademhalingsfrequentie op te drijven. Daarnaast kan de zeug ook zelf de opname van voer verlagen.

Wat kunnen we als varkenshouder doen?

Voederen op de koelste momenten van de dag zorgt ervoor dat de zeug omwille van haar voederopname minder warmte produceert. Hoe de zeug hiermee omspringt, ziet u hieronder.

Meerdere keren per dag vers voeder zorgt voor een hogere opname dan één keer een grote hoeveelheid. De zeug voorzien van koel drinkwater helpt hier extra om de gewenste voederhoeveelheid zo veel mogelijk te benaderen. Frisse lucht tot bij de neus van de zeug brengen en de zeug voorzien van druppelkoeling boven de kop kan helpen de zeug zich comfortabeler te laten voelen in deze periode van hitte. Ook het creeëren van een microklimaat voor zeug en big kan hierbij helpen. Hierbij krijgt de zeug bijvoorbeeld padkoeling, en de big een overkapping.

Naast het creëren van een zo goed mogelijk klimaat voor de zeug, is de conditie van die zeug vlak voor werpen heel belangrijk. Zelfs zonder hittestress is het bij een vette zeug veel moeilijker om de voedergift op een goed niveau te krijgen. Conditiemanagement is hier daarom een basisvoorwaarde.

Grafiek 4. Vette zeugen eten minder in kraamhoek

Wat zijn de gevolgen voor de zeug als we hittestress onvoldoende kunnen managen?

De zeug neemt minder voer op, met als gevolg dat ze ook minder melk geeft, we zagen dit al in grafiek 2 waar bleek dat de toomgroei tot 20% lager kan uitvallen bij hoge temperaturen. Dit bleek op het SRC in Boxmeer. Bovendien verandert ook de samenstelling van de melk, waardoor dit al kan zorgen voor verteringsproblemen bij de jonge biggen. Wat minder zichtbaar is, is dat bij de volgende bronst minder gunstige follikels voorbereid zijn. Dit heeft negatieve effecten op de groei en ontwikkeling van de biggen in de daaropvolgende cyclus. Om die reden hebben we er alle belang bij om de hittestress zo goed mogelijk aan te pakken.

Hoe vangen we de hitte nutritioneel op?

Zeugen in het kraamhok ondervinden in meer of mindere mate altijd hittestress. We noemen dit de chronische hittestress. De temperatuur in het kraamhok is altijd hoger dan 22°C. Ons advies is het opnemen van extra’s in transitvoer, lactovoer en flushvoer. Osmoregulatie is hier een essentieel onderdeel van. In overleg met onze accountmanagers kan hier een plan van aanpak voor uitgewerkt worden. Voor een eenvoudige topdress kunnen we gebruikmaken van het innovatieve product NutriCool. NutriCool bevat naast de osmoregulator ook een complexe mix van anti-oxidanten. Dit kan onder de vorm van een topdress worden opgenomen in het voeder met een dosering van 2 kg per ton mengvoer.

Naast deze chronische hittestress in het kraamhok, herinneren we ons allemaal 24 en 25 juli 2019, de periode dat we in de Benelux geconfronteerd werden met recordtemperaturen van boven de 40°C. In zulke periodes komt acute hittestress voor, niet alleen in het kraamhok of bij zware vleesvarkens, maar evengoed in de dracht en zelfs bij jonge vleesvarkens en gespeende biggen. Ook bij een warme dag in het voorjaar (met winterinstellingen van ventilatie) kan acute hittestress voorkomen, zij het dan minder extreem.

Acute hittestress aanpakken via drinkwatertoepassing InstaCool

InstaCool is een last-minute drinkwatertoepassing. Dierenartsen leveren dit product aan om op heel korte termijn de hittestress de kop in te drukken. Het gaat om een een vlot oplosbaar product aan een dosis van 0.5 kg per 1000 liter drinkwater.

Houdt de hitte langer aan, dan kan er overgestapt worden naar een chronische aanpak: NutriCool. NutriCool is ontwikkeld om in te zetten in de warme en tropische landen, ook landen als Italië en Spanje zijn ermee aan de slag.

Deze aanpak leidt tot goede resultaten bij zeugen, maar ook bij biggen en vleesvarkens is dezelfde aanpak relevant.

Wilt u meer info over onze aanpak, neem contact met ons op:

Steven Haerinck
Technical Specialist B2F | België
T
+32 (0)9 243 91 75
M
+32 (0)488 04 21 02
E
Steven Haerinck
Joline Blockx
Technical Specialist B2F | België
M
+32 (0)473 53 31 21
E
Joline Blockx
Dick Pannekoek
Technical Specialist B2F
M
+31 (0)6 12 683 226
E
Dick Pannekoek
Tijl Vanmeenen
Technical Specialist | België
M
+32 (0) 485 91 34 50
E
Tijl Vanmeenen
Ton Peeters
Technical Specialist B2F
M
+31 (0)6 13 261 631
E
Ton Peeters
Marion Jans Beeke
Technical Specialist B2F
T
+31 (0)6 12 614 761
E
Marion Jans Beeke
Hugo Peek
Technical Specialist Swine | Nederland
M
+31 (0)651052388
E
Hugo Peek
Rob van Hoof
Technical Specialist Swine | Nederland
M
+31 (0)6 53 989 088
E
Rob van Hoof
Pim Peters
Technical Specialist Sows/Piglets | Nederland
M
+31 (0)6 83 282 501
E
Pim Peters